جوش شیرین (Sodium Bicarbonate – NaHCO₃) یکی از افزودنی‌های معدنی پرکاربرد در صنعت خوراک دام و طیور است که عمدتاً برای تنظیم تعادل الکترولیت‌ها و حفظ تعادل اسید و باز بدن استفاده می‌شود.
مهم‌ترین کاربردهای جوش شیرین در خوراک دام و طیور:
تنظیم pH بدن: به حفظ تعادل اسید و باز در بدن حیوان کمک می‌کند.
تأمین سدیم: منبعی از عنصر سدیم برای دام و طیور است.
بهبود عملکرد طیور: به‌ویژه در شرایط تنش گرمایی، به حفظ تعادل الکترولیتی کمک می‌کند.
بهبود کیفیت پوسته تخم‌مرغ: در مرغ‌های تخم‌گذار، با تأمین سدیم و بهبود تعادل الکترولیتی می‌تواند به تشکیل پوسته مناسب کمک کند.
کمک به عملکرد شکمبه: در گاوهای شیری، به‌عنوان ماده بافری (Buffer) برای کاهش خطر اسیدی شدن شکمبه استفاده می‌شود.
کمک به مصرف خوراک و تولید: در صورت وجود کمبود سدیم یا اختلال تعادل الکترولیتی، می‌تواند به بهبود عملکرد دام و طیور کمک کند.
نحوه مصرف:
در طیور گوشتی: برای تنظیم تعادل الکترولیتی، به‌خصوص در فصل گرما.
در مرغ تخم‌گذار: برای تأمین سدیم و کمک به کیفیت پوسته تخم‌مرغ.
در گاو شیری: به‌عنوان بافر شکمبه، به‌ویژه در جیره‌های پرکنسانتره.
نکته مهم: مقدار مصرف باید با توجه به سدیم موجود در سایر مواد اولیه جیره تنظیم شود؛ زیرا مصرف بیش از حد جوش شیرین می‌تواند باعث افزایش سدیم جیره، افزایش مصرف آب و اختلال در عملکرد دام و طیور شود.
تفاوت مهم: جوش شیرین علاوه بر تأمین سدیم، خاصیت بافری دارد و برخلاف نمک طعام (NaCl)، حاوی کلر نیست. به همین دلیل در تنظیم تعادل الکترولیتی جیره اهمیت ویژه‌ای دارد.
